Bác sĩ Y học dự phòng là một trong 4 chức danh bác sĩ dự kiến tham gia kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề năm 2027. Ngày 26/8/2026, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia ban hành Quyết định 51/QĐ-HĐYKQG, quy định hình thức câu hỏi, miền năng lực, danh mục 54 vấn đề chuyên môn thiết yếu và cấu trúc, ma trận đề kiểm tra (Test blueprint) cho đối tượng Bác sĩ Y học dự phòng.
Điểm khác biệt lớn nhất so với Bác sĩ Y khoa: đề YHDP định hướng người bác sĩ làm việc ở cấp ban đầu — phòng bệnh cho quần thể, cấp cứu ban đầu, bệnh truyền nhiễm, dinh dưỡng – an toàn thực phẩm, sức khỏe nghề nghiệp và y học gia đình. Bài viết này tổng hợp đầy đủ nội dung phụ lục của Quyết định 51.
Ai phải dự kiểm tra và khi nào?
Theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15, kiểm tra đánh giá năng lực trước khi cấp giấy phép hành nghề lần đầu áp dụng với bác sĩ từ 01/01/2027, trong đó có bác sĩ y học dự phòng. Người dự kiểm tra cần có văn bằng bác sĩ y học dự phòng và hoàn thành thời gian thực hành 12 tháng theo Nghị định 96/2023/NĐ-CP.
Theo kế hoạch Hội đồng Y khoa Quốc gia công bố tháng 9/2026, năm 2027 dự kiến có 2 kỳ kiểm tra cho 4 chức danh bác sĩ: tháng 3/2027 và tháng 12/2027. Kỳ kiểm tra được tổ chức trực tiếp trên máy tính hoặc máy tính bảng. Xem thêm tổng quan kỳ thi Đánh giá Năng lực Y khoa.
Quyết định 51/QĐ-HĐYKQG quy định những gì?
| Nội dung | Quy định tại Quyết định 51/QĐ-HĐYKQG |
|---|---|
| Ngày ban hành | 26/8/2026 |
| Căn cứ chuyên môn | Quyết định 2755/QĐ-BYT ngày 28/8/2025 phê duyệt tài liệu "Chuẩn năng lực nghề nghiệp của Bác sĩ Y học dự phòng Việt Nam"; Nghị quyết 15/NQ-HĐYKQG ngày 20/8/2026 của Hội đồng Y khoa Quốc gia |
| Hình thức câu hỏi | Trắc nghiệm khách quan, loại câu hỏi nhiều lựa chọn (MCQs) |
| Miền năng lực | 04 miền |
| Danh mục vấn đề | 54 vấn đề chuyên môn thiết yếu, chia thành 8 đề mục |
| Mức độ nhận thức | 100% từ mức Áp dụng đến Đánh giá |
| Điều chỉnh | Trọng số của cấu trúc và ma trận đề có thể được điều chỉnh theo từng kỳ kiểm tra (Điều 2) |
Quyết định 51 không quy định số câu hỏi, thời gian làm bài và điểm đạt. Các thông số này sẽ do Hội đồng Y khoa Quốc gia công bố cho từng kỳ kiểm tra.
Hình thức câu hỏi và mức độ nhận thức
Đề gồm câu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn. Theo thang Bloom, toàn bộ câu hỏi nằm ở 3 mức Áp dụng, Phân tích và Đánh giá; không có câu hỏi ở mức Nhớ, Hiểu hay Sáng tạo. Người dự thi nên chuẩn bị cho các tình huống thực tế tại cộng đồng hoặc cơ sở y tế ban đầu, thay vì câu hỏi học thuộc.
Bốn miền năng lực của Bác sĩ Y học dự phòng
Quyết định 51 xác định 04 miền (lĩnh vực) năng lực:
- Áp dụng khái niệm khoa học cơ bản của y học và y học dự phòng.
- Chẩn đoán cấp ban đầu.
- Xử trí cấp ban đầu.
- Cộng tác và giao tiếp.
Trọng số lĩnh vực năng lực trong đề:
| Năng lực | Nội dung kiểm tra | Tối thiểu | Tối đa |
|---|---|---|---|
| Áp dụng khái niệm cơ bản của y học và y học dự phòng | Áp dụng khái niệm cơ bản của y học; Áp dụng khái niệm cơ bản của y học dự phòng | 18% | 22% |
| Chẩn đoán cấp ban đầu | Bệnh sử / tiền sử / thăm khám thực thể; Cận lâm sàng / xét nghiệm chẩn đoán; Chẩn đoán; Tiên lượng / kết cục | 37% | 43% |
| Xử trí cấp ban đầu | Duy trì sức khỏe / phòng bệnh; Điều trị bằng thuốc; Can thiệp lâm sàng; Quản lý ca bệnh | 32% | 38% |
| Cộng tác và giao tiếp | Giao tiếp người bệnh và người nhà; Giao tiếp đồng nghiệp; Cộng tác liên ngành | 4% | 6% |
So với Bác sĩ Y khoa (khoa học cơ bản 1–3%), đề YHDP dành tới 18–22% cho việc áp dụng khái niệm cơ bản của y học và y học dự phòng. Đây là phần kiến thức dịch tễ học, phòng bệnh và sức khỏe cộng đồng mà người học YHDP được đào tạo chuyên sâu.
Cấu trúc đề: trọng số 8 đề mục
| STT | Đề mục | Số vấn đề | Tối thiểu | Tối đa |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Vấn đề sức khỏe quần thể cần can thiệp ở cấp ban đầu để ngăn ngừa tiến triển | 5 | 17% | 19% |
| 2 | Vấn đề sức khỏe cần cấp cứu, sơ cấp cứu ở cấp ban đầu | 11 | 16% | 20% |
| 3 | Vấn đề dinh dưỡng, an toàn thực phẩm cần can thiệp ở cấp ban đầu | 3 | 7% | 9% |
| 4 | Vấn đề bệnh lý truyền nhiễm cần chẩn đoán, xử trí ở cấp ban đầu | 8 | 17% | 21% |
| 5 | Vấn đề sức khỏe nghề nghiệp cần phát hiện và xử trí ở cấp ban đầu | 2 | 2,5% | 3,5% |
| 6 | Vấn đề sức khỏe cộng đồng cần chẩn đoán và xử trí theo tiếp cận y học gia đình | 19 | 23% | 27% |
| 7 | Vấn đề sức khỏe tâm thần và hành vi cần phát hiện và can thiệp ở cấp ban đầu | 3 | 5% | 7% |
| 8 | Giao tiếp và Cộng tác | 3 | 2,5% | 3,5% |
Y học gia đình (23–27%), bệnh truyền nhiễm (17–21%), sức khỏe quần thể (17–19%) và cấp cứu ban đầu (16–20%) là bốn đề mục lớn nhất, chiếm khoảng 3/4 đề. Đáng chú ý, đề mục sức khỏe quần thể chỉ có 5 vấn đề nhưng chiếm tới 17–19% số câu, nên mỗi vấn đề ở nhóm này có mật độ câu hỏi rất cao.
Danh mục 54 vấn đề chuyên môn thiết yếu
Danh mục dưới đây giữ nguyên số thứ tự và cách gọi trong phụ lục Quyết định 51/QĐ-HĐYKQG.
Vấn đề sức khỏe quần thể cần can thiệp ở cấp ban đầu để ngăn ngừa tiến triển (vấn đề 1–5)
| STT | Vấn đề chuyên môn thiết yếu |
|---|---|
| 1 | Bệnh truyền nhiễm có nguy cơ gây dịch |
| 2 | Bệnh không lây nhiễm phổ biến |
| 3 | Bệnh, tật học đường |
| 4 | Tiêm phòng/Tiêm chủng trẻ em và người lớn |
| 5 | Dự phòng HIV |
Vấn đề sức khỏe cần cấp cứu, sơ cấp cứu ở cấp ban đầu (vấn đề 6–16)
| STT | Vấn đề chuyên môn thiết yếu |
|---|---|
| 6 | Ngộ độc cấp thường gặp |
| 7 | Ngừng tuần hoàn |
| 8 | Suy hô hấp cấp |
| 9 | Đau ngực |
| 10 | Đột quỵ cấp |
| 11 | Phản vệ và dị ứng nặng |
| 12 | Sơ cấp cứu chấn thương và tai nạn |
| 13 | Đuối nước |
| 14 | Say nóng, say nắng |
| 15 | Vận chuyển người bệnh an toàn |
| 16 | Bong gân, trật khớp |
Vấn đề dinh dưỡng, an toàn thực phẩm cần can thiệp ở cấp ban đầu (vấn đề 17–19)
| STT | Vấn đề chuyên môn thiết yếu |
|---|---|
| 17 | Ngộ độc thực phẩm |
| 18 | Thừa cân/béo phì |
| 19 | Thiếu dinh dưỡng |
Vấn đề bệnh lý truyền nhiễm cần chẩn đoán, xử trí ở cấp ban đầu (vấn đề 20–27)
| STT | Vấn đề chuyên môn thiết yếu |
|---|---|
| 20 | Điều trị duy trì HIV và lao |
| 21 | Sốt |
| 22 | Sốt và phát ban |
| 23 | Hội chứng màng não |
| 24 | Hội chứng viêm long đường hô hấp trên |
| 25 | Vết cắn/đốt do động vật/côn trùng |
| 26 | Tiêu chảy cấp |
| 27 | Bệnh lây truyền qua đường tình dục |
Vấn đề sức khỏe nghề nghiệp cần phát hiện và xử trí ở cấp ban đầu (vấn đề 28–29)
| STT | Vấn đề chuyên môn thiết yếu |
|---|---|
| 28 | Bệnh nghề nghiệp và bệnh liên quan đến nghề nghiệp |
| 29 | Giảm thính lực/ù tai |
Vấn đề sức khỏe cộng đồng cần chẩn đoán và xử trí theo tiếp cận y học gia đình (vấn đề 30–48)
| STT | Vấn đề chuyên môn thiết yếu |
|---|---|
| 30 | Ho |
| 31 | Ho ra máu |
| 32 | Khó thở mạn |
| 33 | Đau bụng |
| 34 | Ợ nóng/khó tiêu |
| 35 | Xuất huyết tiêu hóa |
| 36 | Táo bón |
| 37 | Rối loạn Lipid máu |
| 38 | Đái tháo đường Típ 2 và tiền đái tháo đường |
| 39 | Tăng huyết áp |
| 40 | Rối loạn đi tiểu |
| 41 | Đau đầu |
| 42 | Chóng mặt |
| 43 | Giảm trí nhớ và suy giảm nhận thức |
| 44 | Ngứa |
| 45 | Mày đay |
| 46 | Viêm quanh răng |
| 47 | Sâu răng |
| 48 | Tránh thai |
Vấn đề sức khỏe tâm thần và hành vi cần phát hiện và can thiệp ở cấp ban đầu (vấn đề 49–51)
| STT | Vấn đề chuyên môn thiết yếu |
|---|---|
| 49 | Tự tử, tự gây thương tích |
| 50 | Rối loạn lo âu/trầm cảm/căng thẳng |
| 51 | Nghiện/rối loạn sử dụng chất (ma túy, thuốc lá, rượu bia) |
Giao tiếp và Cộng tác (vấn đề 52–54)
| STT | Vấn đề chuyên môn thiết yếu |
|---|---|
| 52 | Giao tiếp với người bệnh và người nhà |
| 53 | Giao tiếp với đồng nghiệp |
| 54 | Cộng tác liên ngành |
Ôn tập theo Quyết định 51 như thế nào?
Cụm từ "ở cấp ban đầu" xuất hiện trong hầu hết các đề mục. Câu hỏi vì vậy sẽ xoay quanh những gì người bác sĩ YHDP cần làm tại tuyến đầu: phát hiện sớm, sơ cấp cứu, xử trí ban đầu, quản lý ca bệnh, chuyển tuyến đúng lúc và can thiệp phòng bệnh cho cộng đồng. Một số gợi ý khi ôn:
- Ưu tiên bốn đề mục lớn. Y học gia đình, truyền nhiễm, sức khỏe quần thể và cấp cứu ban đầu chiếm khoảng 3/4 đề.
- Học sâu 5 vấn đề sức khỏe quần thể. Bệnh truyền nhiễm có nguy cơ gây dịch, bệnh không lây nhiễm, bệnh tật học đường, tiêm chủng và dự phòng HIV chiếm 17–19% đề, gắn chặt với kiến thức dịch tễ học và chương trình y tế quốc gia.
- Tiếp cận theo triệu chứng ở đề mục y học gia đình. Các vấn đề như ho, đau bụng, chóng mặt, rối loạn đi tiểu được nêu dưới dạng triệu chứng, đòi hỏi chẩn đoán phân biệt và quyết định xử trí hay chuyển tuyến.
- Không bỏ qua khái niệm cơ bản. Lĩnh vực áp dụng khái niệm cơ bản của y học và y học dự phòng chiếm 18–22%, cao hơn nhiều so với các chức danh khác.
- Ôn cả giao tiếp và cộng tác liên ngành. Phần này chiếm 4–6% theo lĩnh vực năng lực và có đề mục riêng 2,5–3,5%.
Câu hỏi thường gặp
Văn bản nào quy định cấu trúc đề kiểm tra Bác sĩ Y học dự phòng?
Quyết định 51/QĐ-HĐYKQG ngày 26/8/2026 của Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia ban hành hình thức câu hỏi kiểm tra, miền (lĩnh vực) năng lực, danh mục các vấn đề chuyên môn thiết yếu, cấu trúc và ma trận đề kiểm tra đối với đối tượng Bác sĩ Y học dự phòng.
Đề kiểm tra Bác sĩ Y học dự phòng có bao nhiêu vấn đề chuyên môn?
Quyết định 51/QĐ-HĐYKQG ban hành danh mục 54 vấn đề chuyên môn thiết yếu, chia thành 8 đề mục: sức khỏe quần thể, cấp cứu và sơ cấp cứu, dinh dưỡng – an toàn thực phẩm, bệnh lý truyền nhiễm, sức khỏe nghề nghiệp, y học gia đình, sức khỏe tâm thần – hành vi, giao tiếp và cộng tác.
Đề mục nào chiếm tỷ trọng lớn nhất trong đề Bác sĩ Y học dự phòng?
Đề mục sức khỏe cộng đồng theo tiếp cận y học gia đình chiếm tỷ trọng lớn nhất (23–27%), tiếp theo là bệnh lý truyền nhiễm (17–21%), sức khỏe quần thể (17–19%) và cấp cứu, sơ cấp cứu ở cấp ban đầu (16–20%).
Đề Bác sĩ Y học dự phòng khác đề Bác sĩ Y khoa như thế nào?
Đề YHDP tập trung vào chẩn đoán và xử trí ở cấp ban đầu, dành 18–22% cho áp dụng khái niệm cơ bản của y học và y học dự phòng (so với 1–3% khoa học cơ bản ở đề Bác sĩ Y khoa), và có các đề mục riêng về sức khỏe quần thể, dinh dưỡng – an toàn thực phẩm và sức khỏe nghề nghiệp.
Đã có số câu hỏi và điểm đạt của đề Bác sĩ Y học dự phòng chưa?
Chưa. Quyết định 51/QĐ-HĐYKQG không quy định số câu, thời gian làm bài và điểm đạt; các thông số này sẽ được Hội đồng Y khoa Quốc gia công bố cho từng kỳ kiểm tra.
Các chức danh bác sĩ khác
Hội đồng Y khoa Quốc gia cũng đã ban hành khung đề kiểm tra cho Bác sĩ Y khoa (128 vấn đề), Bác sĩ Y học cổ truyền (126 vấn đề) và Bác sĩ Răng – Hàm – Mặt (36 vấn đề).
Nguồn tham khảo:
- Quyết định 51/QĐ-HĐYKQG ngày 26/8/2026 của Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia ban hành hình thức câu hỏi kiểm tra; miền (lĩnh vực) năng lực; danh mục các vấn đề chuyên môn thiết yếu; cấu trúc và ma trận đề kiểm tra (Test blueprint) cho Kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh đối với đối tượng Bác sĩ Y học dự phòng – bản scan đăng tại Báo Giáo dục Việt Nam.
- Quyết định 2755/QĐ-BYT ngày 28/8/2025 của Bộ Y tế phê duyệt tài liệu "Chuẩn năng lực nghề nghiệp của Bác sĩ Y học dự phòng Việt Nam".
- Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15; Nghị định 96/2023/NĐ-CP ngày 30/12/2023.
- Sẽ có 2 kỳ kiểm tra năng lực hành nghề với 4 chức danh bác sĩ năm 2027 – Báo Điện tử Chính phủ, 04/09/2026.
- Hoàn thiện danh mục chuyên môn thiết yếu phục vụ kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề bác sĩ y học dự phòng năm 2027 – Báo Sức khỏe & Đời sống, 07/2026.