Sau khi tốt nghiệp, bác sĩ chưa thể hành nghề ngay mà phải hoàn thành thời gian thực hành khám bệnh, chữa bệnh tại cơ sở được công bố đủ điều kiện hướng dẫn thực hành. Với chức danh bác sĩ, Nghị định 96/2023/NĐ-CP quy định thời gian thực hành là 12 tháng, gồm 9 tháng thực hành chuyên môn khám bệnh, chữa bệnh và 3 tháng về hồi sức cấp cứu.
Từ 01/01/2027, bác sĩ đề nghị cấp giấy phép hành nghề lần đầu còn phải tham gia kiểm tra đánh giá năng lực. Bài viết này tổng hợp quy định về thực hành theo đúng văn bản gốc, để người mới tốt nghiệp nắm được toàn bộ lộ trình từ khi nhận bằng đến khi được cấp giấy phép.
Lộ trình từ tốt nghiệp đến giấy phép hành nghề
Điều 10 Nghị định 96/2023/NĐ-CP cho người có văn bằng thuộc lĩnh vực sức khỏe lựa chọn một trong hai phương án sau khi hoàn thành chương trình đào tạo:
| Phương án | Có phải thực hành? | Có phải kiểm tra đánh giá năng lực? | Phạm vi hành nghề được cấp |
|---|---|---|---|
| Đề nghị cấp mới giấy phép hành nghề ngay | Có, theo thời gian tại Điều 3 | Có | Theo văn bằng (ví dụ: y khoa) |
| Học tiếp chuyên khoa, sau đó đề nghị cấp mới | Không | Có, và phải đạt | Chuyên khoa |
Với phương án phổ biến nhất là đề nghị cấp giấy phép ngay, lộ trình gồm 4 bước:
- Đăng ký thực hành tại cơ sở hướng dẫn thực hành phù hợp với văn bằng.
- Thực hành đủ thời gian và nhận giấy xác nhận hoàn thành quá trình thực hành.
- Tham gia kiểm tra đánh giá năng lực do Hội đồng Y khoa Quốc gia tổ chức (áp dụng với bác sĩ từ 01/01/2027).
- Nộp hồ sơ đề nghị cấp mới giấy phép hành nghề (xem hướng dẫn thủ tục cấp giấy phép).
Lưu ý: nếu chọn học chuyên khoa, Nghị định 96 yêu cầu nộp hồ sơ tham gia kiểm tra đánh giá năng lực trong vòng 24 tháng kể từ ngày được cấp văn bằng chuyên khoa. Quá thời hạn này, người học phải thực hành lại về chuyên khoa đó đủ thời gian theo Điều 3 rồi mới được nộp hồ sơ (khoản 4 Điều 10).
Thời gian thực hành theo từng chức danh
Điều 3 Nghị định 96/2023/NĐ-CP quy định thời gian thực hành như sau:
| Chức danh | Tổng thời gian | Thực hành chuyên môn khám bệnh, chữa bệnh | Hồi sức cấp cứu |
|---|---|---|---|
| Bác sĩ | 12 tháng | 9 tháng | 3 tháng |
| Y sĩ | 9 tháng | 6 tháng | 3 tháng |
| Điều dưỡng, hộ sinh, kỹ thuật y | 6 tháng | 5 tháng | 1 tháng |
| Dinh dưỡng lâm sàng | 6 tháng | – | – |
| Cấp cứu viên ngoại viện | 6 tháng | 3 tháng (cấp cứu ngoại viện) | 3 tháng |
| Tâm lý lâm sàng | 9 tháng | – | – |
Trong quá trình thực hành, cơ sở hướng dẫn phải lồng ghép nội dung về quy định pháp luật khám bệnh, chữa bệnh, quy chế chuyên môn, đạo đức hành nghề, an toàn người bệnh và kỹ năng giao tiếp, ứng xử (khoản 7 Điều 3). Nội dung thực hành cụ thể do cơ sở hướng dẫn xây dựng, căn cứ phạm vi hành nghề do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành.
Thực hành ở đâu?
Không phải cơ sở khám bệnh, chữa bệnh nào cũng được nhận người thực hành. Theo Điều 5 Nghị định 96/2023/NĐ-CP, với 4 chức danh bác sĩ dự kiểm tra năm 2027:
| Văn bằng | Cơ sở hướng dẫn thực hành |
|---|---|
| Bác sĩ y khoa, bác sĩ y học dự phòng | Bệnh viện |
| Bác sĩ y học cổ truyền | Bệnh viện có phạm vi hoạt động chuyên môn về y học cổ truyền |
| Bác sĩ răng hàm mặt | Bệnh viện có phạm vi hoạt động chuyên môn về răng hàm mặt |
Cơ sở muốn hướng dẫn thực hành phải gửi bản công bố đáp ứng yêu cầu (Mẫu 01 Phụ lục I) đến Bộ Y tế hoặc cơ quan chuyên môn về y tế cấp tỉnh. Thông tin cơ sở, phạm vi và chi phí hướng dẫn thực hành được đăng tải trên trang thông tin của cơ quan tiếp nhận và trên Hệ thống thông tin về quản lý hoạt động khám bệnh, chữa bệnh (Điều 6). Trước khi đăng ký, nên kiểm tra cơ sở mình chọn đã có trong danh sách công bố hay chưa.
Nếu cơ sở không có đủ chuyên khoa theo nội dung thực hành, cơ sở được ký hợp đồng hợp tác với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khác để bảo đảm nội dung (điểm b khoản 1 Điều 6). Đây là trường hợp thường gặp với phần 3 tháng hồi sức cấp cứu.
Thủ tục đăng ký và tổ chức thực hành
Theo Điều 7 Nghị định 96/2023/NĐ-CP, quy trình gồm các bước:
- Người thực hành nộp hồ sơ gồm đơn đề nghị thực hành (Mẫu 03 Phụ lục I) và bản sao hợp lệ văn bằng chuyên môn đến cơ sở hướng dẫn thực hành.
- Cơ sở ký hợp đồng thực hành với người thực hành (Mẫu 04), gửi danh sách người thực hành (Mẫu 05) về cơ quan tiếp nhận công bố, ghi rõ thời gian bắt đầu và dự kiến kết thúc, đồng thời đăng tải danh sách trên trang thông tin của cơ sở và trên Hệ thống thông tin về quản lý hoạt động khám bệnh, chữa bệnh.
- Cơ sở phân công người hướng dẫn (Mẫu 06). Một người hướng dẫn chỉ được hướng dẫn tối đa 5 người thực hành cùng lúc.
- Kết thúc thực hành, sau khi có đánh giá, nhận xét của người hướng dẫn, cơ sở cấp giấy xác nhận hoàn thành quá trình thực hành (Mẫu 07) và đăng tải danh sách người đã hoàn thành.
Người hướng dẫn thực hành phải có giấy phép hành nghề với chức danh, phạm vi phù hợp; có trình độ đào tạo tương đương hoặc cao hơn người thực hành; và có thời gian hành nghề liên tục từ 3 năm trở lên (khoản 3 Điều 7). Với người có văn bằng bác sĩ y khoa, người hướng dẫn là bác sĩ có phạm vi hành nghề y khoa hoặc chuyên khoa, trừ bác sĩ y học cổ truyền, y học dự phòng và răng hàm mặt.
Tạm dừng thực hành và bảo lưu kết quả
Điều 4 Nghị định 96/2023/NĐ-CP cho phép người thực hành tạm dừng vì lý do sức khỏe hoặc bất khả kháng trong thời gian tối đa 12 tháng và được bảo lưu kết quả đã thực hành. Cách thực hiện:
- Người thực hành gửi văn bản đề nghị bảo lưu kèm tài liệu chứng minh lý do.
- Người đứng đầu cơ sở xem xét, quyết định; nếu không đồng ý phải trả lời bằng văn bản, nêu rõ lý do.
- Trong 30 ngày sau khi hết thời gian bảo lưu, người thực hành phải có văn bản đề nghị tiếp tục thực hành hoặc gia hạn bảo lưu; nếu không, kết quả bảo lưu không còn giá trị. Tổng thời gian các lần bảo lưu không quá 12 tháng.
Sau thực hành: chuẩn bị kiểm tra đánh giá năng lực
Với bác sĩ, giấy xác nhận hoàn thành thực hành là điều kiện để dự kiểm tra đánh giá năng lực. Theo kế hoạch Hội đồng Y khoa Quốc gia công bố tháng 9/2026, năm 2027 dự kiến có 2 kỳ kiểm tra: tháng 3/2027 (nhận hồ sơ tháng 1/2027) và tháng 12/2027 (nhận hồ sơ tháng 9/2027).
Nên tận dụng chính thời gian thực hành để ôn tập, vì đề kiểm tra hướng tới vận dụng vào tình huống lâm sàng. Ví dụ, đề Bác sĩ Y khoa theo Quyết định 22/QĐ-HĐYKQG có 100% câu hỏi ở mức Áp dụng trở lên, trong đó Chẩn đoán chiếm 45–60% và Xử trí chiếm 35–50% (xem cấu trúc đề Bác sĩ Y khoa). Ca bệnh gặp trong 9 tháng lâm sàng và 3 tháng hồi sức cấp cứu chính là chất liệu ôn tập tốt nhất. Xem thêm kế hoạch ôn thi cho kỳ tháng 3/2027.
Văn bằng được dự kiểm tra cho từng chức danh được quy định tại Điều 8 Nghị định 96, bao gồm cả văn bằng do cơ sở giáo dục nước ngoài cấp đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo công nhận trình độ tương ứng.
Những lỗi thường gặp khi thực hành
- Chọn cơ sở chưa được công bố là cơ sở hướng dẫn thực hành, dẫn đến giấy xác nhận không được chấp nhận khi nộp hồ sơ.
- Thiếu phần hồi sức cấp cứu: 3 tháng hồi sức cấp cứu là bắt buộc với bác sĩ, không thể thay bằng thời gian ở khoa khác.
- Không lưu giữ hợp đồng và giấy xác nhận: đây là giấy tờ chứng minh điều kiện thực hành khi đăng ký kiểm tra và khi cấp giấy phép.
- Tạm dừng mà không làm thủ tục bảo lưu, hoặc quá 30 ngày sau khi hết bảo lưu mà không đề nghị tiếp tục, khiến kết quả đã thực hành không còn giá trị.
- Học chuyên khoa xong nhưng để quá 24 tháng mới nộp hồ sơ kiểm tra đánh giá năng lực, buộc phải thực hành lại.
Câu hỏi thường gặp về thực hành khám bệnh, chữa bệnh
Bác sĩ phải thực hành bao lâu trước khi cấp giấy phép hành nghề?
12 tháng, gồm 9 tháng thực hành chuyên môn khám bệnh, chữa bệnh và 3 tháng thực hành về hồi sức cấp cứu, theo khoản 1 Điều 3 Nghị định 96/2023/NĐ-CP.
Bác sĩ y khoa được thực hành ở đâu?
Tại bệnh viện đã công bố đáp ứng yêu cầu là cơ sở hướng dẫn thực hành (Điều 5, Điều 6 Nghị định 96/2023/NĐ-CP). Danh sách cơ sở được đăng tải trên trang thông tin của Bộ Y tế, Sở Y tế và Hệ thống thông tin về quản lý hoạt động khám bệnh, chữa bệnh.
Đang thực hành mà phải nghỉ ốm hoặc nghỉ thai sản thì sao?
Người thực hành được tạm dừng vì lý do sức khỏe hoặc bất khả kháng tối đa 12 tháng và được bảo lưu kết quả đã thực hành, nếu có văn bản đề nghị kèm tài liệu chứng minh và được người đứng đầu cơ sở đồng ý (Điều 4 Nghị định 96/2023/NĐ-CP).
Học chuyên khoa ngay sau tốt nghiệp có phải thực hành 12 tháng không?
Không phải thực hành theo Điều 3, nhưng vẫn phải tham gia và đạt kiểm tra đánh giá năng lực. Nếu không nộp hồ sơ dự kiểm tra trong 24 tháng kể từ ngày được cấp văn bằng chuyên khoa thì phải thực hành lại về chuyên khoa đó (Điều 10 Nghị định 96/2023/NĐ-CP).
Hoàn thành thực hành xong đã được hành nghề chưa?
Chưa. Từ 01/01/2027, bác sĩ còn phải tham gia kiểm tra đánh giá năng lực và được cấp giấy phép hành nghề trước khi hành nghề độc lập.
Tóm lại
Thực hành 12 tháng (9 tháng chuyên môn, 3 tháng hồi sức cấp cứu) là bước bắt buộc đầu tiên trên lộ trình cấp giấy phép hành nghề của bác sĩ. Hãy chọn đúng cơ sở đã công bố, giữ đầy đủ hợp đồng và giấy xác nhận, đồng thời bắt đầu ôn tập ngay trong thời gian thực hành để sẵn sàng cho kỳ kiểm tra đánh giá năng lực.
Quy định trong bài được đối chiếu với toàn văn Nghị định 96/2023/NĐ-CP tại thời điểm viết bài. Bộ Y tế đã lấy ý kiến dự thảo sửa đổi Nghị định này từ tháng 2/2025; trước khi làm thủ tục, nên kiểm tra văn bản đang có hiệu lực và hướng dẫn của Sở Y tế nơi nộp hồ sơ.
Nguồn tham khảo:
- Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15 – Quốc hội, 09/01/2023.
- Toàn văn Nghị định 96/2023/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Khám bệnh, chữa bệnh – Điều 3, 4, 5, 6, 7, 8, 10 – Cổng Thông tin điện tử tỉnh Lai Châu.
- Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 96/2023/NĐ-CP – Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, 19/02/2025.
- Quyết định 22/QĐ-HĐYKQG ngày 21/4/2026 của Hội đồng Y khoa Quốc gia – cấu trúc đề kiểm tra Bác sĩ Y khoa.
- Sẽ có 2 kỳ kiểm tra năng lực hành nghề với 4 chức danh bác sĩ năm 2027 – Báo Điện tử Chính phủ, 04/09/2026.